*حجت الاسلام و المسلمین علی‌اکبر سبزیان

در حوزه کتابخانه‌ها و کتاب‌خوانی شاهد رشد چشمگیری در زمینه متراژ کتابخانه‌ها، منابع، عضویت، امانت و در مجموع کیفیت کارها هستیم. مشهد بزرگترین شهرستان استان است و همیشه منشا اتفاقات خوب وموثردر حوزه کتاب و کتابخوانی است.

یکی از نکات شایان توجه، آشنا نبودن مردم با چنین تشکیلاتی است. بسیاری از اوقات برخی از مدیران ما نسبت به وجود اداره کتابخانه‌های عمومی در شهرستان‌ها و اینکه از چه طریقی باید پیگیر مباحث مرتبط باشند بی‌اطلاع هستند و بعداً متوجه وجود چنین فضایی می‌شوند. در این مورد رسانه‌ها باید بیشتر به سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی امر چه در حوزه کتاب و کتابخوانی چه سایر حوزه‌ها که شاید در این فضا مظلوم واقع شده باشند و کسی آن‌ها را نشناسد بپردازد.

یک مسئله در کتاب‌خانه‌های عمومی، استفاده از ظرفیت و فضای کتاب‌خانه‌ها است. در گذشته از کتاب‌خانه‌های عمومی به دلیل فضای آرام‌بخش و خاص برای مطالعه، امانت کتاب یا دست‌یابی به کتاب‌های مرجع استفاده می‌شد؛ تصور مردم در دانشگاه‌ها نیز هنوز همین است، اما امروزه کارکرد کتاب‌خانه‌ها این نیست و ما به نسل جدید کتاب‌خانه‌ها دست پیدا کرده‌ایم. کتاب‌خانه‌ها به فرهنگسراهای اجتماعی تبدیل شده‌اند، در مسائل اجتماعی و کاهش آسیب‌های اجتماعی نقش تسهیل‌گر دارند و محیطی برای رشد استعدادها، افزایش مهارت‌های فردی و اجتماعی افراد هستند. اگر کتاب‌خانه‌ها این نکته را نداشته باشند عملاً کارایی خاصی ندارند و یک ساختمان بلااستفاده و کم‌توجه هستند.

اکنون در همه کتاب‌خانه‌های عمومی بخش ویژه‌ای به نام بخش کودک داریم. در این بخش همه منابع مخصوص کودکان است و با توجه به سن آن‌ها انتخاب می‌شود، یک فضا برای بازی و فعالیت‌های فکری کودکان ایجاد شده و بخش‌های دیگری نیز وجود دارد. فضای کتاب‌خانه در اختیار کسی که صرفاً با فضای کتاب‌داری آشنا است، نیست بلکه در اختیار کتاب‌داری است که از بسیاری از موارد دیگر را نیز آگاهی دارد؛ مشاوره کودک و مشاوره در انتخاب کتاب و نوشتن می‌تواند بدهد و یک متصدی است که متناسب با نیاز مخاطبین از اساتید و چهره‌های مختلف دعوت می‌کند، کارگاه‌های آموزشی و نشست‌های کتاب‌خوانی برگزار می‌کند و اتفاقاتی را با محوریت کتاب رقم می‌زند. لذا این کارکرد اصلی امروزه کتابخانه‌ها است و ظرفیتی که بسیاری از بخش‌ها از آن غفلت می‌کنند.

یکی از محوری‌ترین فعالیت‌های حوزه امور کتاب‌خانه‌ها و بخش فرهنگی بحث خوانش‌های کتاب در کنار نشست‌های کتاب‌خوانی است. یکی از راه‌های ترویج فرهنگ مطالعه و کتاب‌خوانی معرفی کتاب، مخصوصاً از زبان نویسنده یا راوی کتاب است. تقریباً پنج یا شش جلسه خوانش کتاب برگزار شد، نویسندگان حضور پیدا کردند، راجع به کتاب‌ها صحبت کردند و کتاب‌ها، حتی کتاب‌هایی که در نگاه عمومی در کشور مورد استقبال نبودند، مورد استقبال قرار گرفتند.

کتاب‌خانه سیار برای مناطق روستایی، محروم و حاشیه‌ای است. چند روز پیش در ارزیابی‌ها، کتاب‌خانه سیار شهید روشنک مشهد که در حاشیه شهر قرار دارد، رتبه اول امانت را در میان کتاب‌خانه‌های کشور کسب کرد. کار بسیار خوبی که اکنون دارد صورت می‌گیرد وامیدواریم بتوانیم تا پایان امسال بخشی از آن و تا پایان سال آینده همه آن را انجام بدهیم، زیرا در بودجه عمومی شهرستان‌ها در نظر گرفته شده است، کتاب‌خانه‌های سیار است. اتفاقات خوبی از این حیث رقم می‌خورد، افراد مراجعه می‌کنند و استقبال خوبی از این کتاب‌خانه سیار صورت می‌گیرد.

* مدیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی